Güneyege Haber

ÇAĞDAŞ İNSANIN EN ÖNEMLİ KARARI: MESLEK SEÇİMİ

1.929

Meslek seçimi konusu ülkemizdeki en büyük sorunlardan   birisi  olarak görünmektedir. Hangi meslek grubu olursa olsun gidip insanlarla konuştuğumuzda ya işinden memnun olmadıklarını ya da o mesleğe istemeyerek girdiklerini söylüyorlar. Bunun yanı sıra da her yıl üniversiteye yerleşenlerin dörtte birine yakını tekrar üniversite sınavına girmek için başvuru yapıyor. İşte bu noktada başta çocukları yönlendiren  rehber öğretmenler olmak üzere anne babalar dahil  herkes öz eleştiri yapmalı ve bu konu üzerine daha hassas çalışmalılardır.  Bu hassasiyet doğrultusunda ben de  meslek seçimi yaparken dikkat edilmesi gereken noktaları sizlerle paylaşmaya çalışacağım.

Meslek, bir kimsenin hayatını kazanmak için yaptığı, kuralları toplum tarafından belirlenmiş ve belli bir eğitimle kazanılan bilgi ve becerilere dayalı faaliyetler bütünüdür. Mesleğin sürdürülmesinde etkenlerden biri olan kazanç, bireyin meslek seçimi kararını etkileyen tek etmen değildir. Bu kararı etkileyen sosyal statü, düzenli yaşam, idealler gibi farklı doyum kaynakları da vardır. Bazı bireylerin az gelir getiren meslekleri çok gelir getiren mesleklere tercih etmelerinin nedeni de budur.

Meslek, bireyin yeteneklerini, kendini geliştirme ve gerçekleştirme yoludur. Bireyin kişilik özelliklerini, ideallerini, hayat görüşünü, değerlerini belirler. Birey gününün büyük bir kısmını işinde geçirir. Bireyin yaptığı faaliyet ilgi ve yeteneklerine hitap ediyorsa kişi mesleki açıdan doyum sağlar. Mesleki doyum ise, genel doyuma yansır. Bir nevi bireyin hayatta mutlu olması kendi özelliklerine uygun doyum sağlayacağı meslek seçmesine bağlıdır

Her birey farklı ilgi ve yeteneklere sahiptir. Her meslek de farklı yetenekleri gerektirir. Bir kimse sahip olduğu nitelikleri gerektiren mesleklerde başarılı olur.

Bireyin gelecekteki yaşam tarzını belirlemesinde dönüm noktası olan mesleki tercihini yaparken doğru ve isabetli karar verebilmesi için izleyebileceği basamaklar şöyle sıralanabilir:

1.Bireyin yeteneklerinin belirlenmesi
(Ben neler yapabilirim?)

Yetenek meslekteki başarıyı etkileyen etmenlerden biridir ve temel gerekliliktir. Seçtiği mesleğin gerektirdiği yetenek düzeyine sahip olmayan bireyin o meslekte başarılı olması olası değildir. Bunun yanında sahip olduğu yeteneklerin, kapasitenin altında bir yetenek düzeyi gerektiren mesleğe yönelen bireyin meslekte doyum sağlaması da mümkün olmayacaktır.
Akademik yeteneğin, okulda derslerdeki başarının ya da başarısızlığın araştırılması, sözel ya da sayısal düşünme yeteneklerinden hangisinde daha başarılı olduğunun belirlenmesi gerekir. Bunun için bireyin Fen, Sosyal, Matematik, Türkçe derslerindeki başarısı bir ölçüt olacaktır.

2.İlgi Alanlarının Belirlenmesi
(Ben neleri yapmaktan hoşlanırım?)

Yetenekler, bireyin hangi eğitim programında daha başarılı olabileceğini gösterirken ilgiler, bireyin hangi faaliyetlerle uğraşmaktan zevk duyacağını belirler ve işin özüne iner. İlgi duyduğumuz alanlar çoğunlukla yetenekli olduğumuz alanlardır.Birey ilgi duyduğu, hoşlandığı işleri severek yapar. Bireyin ilgi duymadığı faaliyete yönelmesi hem mesleki doyumunu hem de başarısını olumsuz olarak etkileyecektir.

3.İş Değerlerinin Belirlenmesi
(Ben ne istiyorum?)

Yetenek ve ilgilerin belirlenmesinin ardından bireyin meslekteki beklentilerini tanımlaması gerekir. İş değerleri, bireyin meslekte nelere önem verdiğini, mesleki faaliyetin sonunda elde etmek istediği olanakları gösterir.Kazanç, yaratıcılığı kullanma, liderlik, yeteneğini kullanma, işbirliği, ün sahibi olma, sosyal statü, düzenli yaşam, değişiklik gibi iş değerleri vardır. Birey bu değerlerden kendisi için önemli olanları belirlemeli, kendisine belirlediği bu değerleri sağlayacak mesleğe yönelmelidir. Ancak ilgi ve yeteneklerinin de göz ardı  edilmemesi gerekir.

4.Kişilik Özelliklerinin Belirlenmesi
(Karakterim Nasıl?)

Meslek seçimi, bireyin kişiliğinin yansımasıdır. Bireyin meslek seçiminde isabetli olması kişilik özelliklerini çok iyi tanıyıp bu özellikleri gerektiren mesleklere yönelmesine bağlıdır.Bireylerin çok farklı kişilik özellikleri vardır. Atak, girişken, çekingen, uysal, hırslı, idealist, hayal gücü zengin, realist, mantıklı, sinirli, kendi başına buyruk, alçak gönüllü, düzenli, kurallara bağlı vb. çok çeşitli kişilik özellikleri bulunur. Bireyin sayılan bu özelliklerinden hangilerine sahip olduğunu belirlemesi, seçimini bu doğrultuda yapması gerekir.

5.İlgi Duyulan Mesleklerin incelenmesi

Bireyin kendini yukarıda açıklanan şekliyle tanımasının ardından ilgi duyduğu meslekleri tanıması gerekiyor.

Bilgi toplamak için, meslekleri tanıtan kılavuzlardan, rehber kitapçıklarından, mesleki tanıtım seminerlerinden, okullardaki, dershanelerdeki rehberlik servislerinden ve bence en etkilisi  o mesleğin mensuplarından yararlanılabilir.

MESLEĞİNİZİ SEÇERKEN AŞAĞIDAKİ SORULARA
CEVAP ARAYINIZ

  • Mesleğin tehlikeli yanı var mı?
  • İş ortamının ısısı, ışığı, gürültüsü nasıldır?
  • Kapalı veya açık bir havada mı yapıyor?
  • Yaş, cinsiyet, boy, kilo ve dış görünüşle ilgili belli şartlar var mı?
  • Mesleğe nasıl girilir?
  • Sınavla, atama veya kişisel gayretle mi?
  • Meslekte ilerleme neye bağlıdır?
  • Çalışmaya mı? Kıdeme mi?
  • Bu meslekten başka mesleklere geçiş yapılabilir mi?
  • Mesleği yapanlar için mesleğin en olumsuz ve en cazip tarafı nelerdir?
  • Mesleğin toplumdaki saygınlığı nedir?
  • Seçilecek mesleğe olan talep ne durumda?
  • Bu mesleğe duyulan ihtiyacın azalması veya artması söz konusu mu?
  • Kamu ve özel sektörde iş bulunabileceği gibi serbest çalışma imkanı da verebiliyor mu?
  • Bu meslekte çalışanların ortalama kazançları ne kadar?
  • Kazançlar günlük, haftalık, aylık veya mevsimlik olarak değişiyor mu?

Gencin meslek seçimi kararını etkileyen etmenlerden biri de anne-babanın genç üzerinde oluşturduğu baskıdır. Birçok ebeveyn çocuklarını bol kazanç getiren saygın mesleklerde görmek isterler ya da kendi ulaşamadıkları meslekleri seçmelerini arzu ederler. Meslek seçimindeki kararını net olarak belirlemeyen birey bu baskılardan etkilenir ve ailesinin istediği mesleğe yönelir. Birey bu şekilde seçtiği mesleğin, kendine uygun olmadığını zamanla anlar. Kendi arzuladığı mesleğe ulaşmak için ya öğrenimini yarıda keser ya da öğrenimini tamamladıktan sonra tekrar bir hazırlığa girişir. Bu durum genç için zaman ve emek kaybı yaratır. Bu tip durumlara düşmemek için bireyin kararını kendisi vermesi, bu karar doğrultusunda ailesini ikna etmesi anne babanın da gencin bu kararına saygı göstermesi gerekir.

Kişilik özelliklerine , yeteneklerine, günün koşullarına uygun, bilinçli bir meslek seçimi, toplumda sağlıklı, mutlu, kendi kendisiyle barışık insanların sayısını da çoğaltacaktır. Bu sayının çoğalması da  daha huzurlu,daha mutlu bir toplumun habercisi  olacaktır.

Umarım en kısa zamanda herkesin ilgi ve yeteneklerine uygun meslek sahibi olduğu,daha mutlu bireylerin yaşadığı ve en önemlisi bütün yurttaşların  işlerini severek yaptığı bir Türkiye görebiliriz.